Welkom aan Gods diner

Onderwijs over Zondag 28 en 29
Lezen 1 Joh 1: 1 – 4 en Hosea 2: 21 en 22
Capelle aan den IJssel, 3 februari 2013
C. van Dijk 

Gemeente van Christus,

 

We spreken vanmiddag over het Heilig Avondmaal.

Mijn moeder vertelt het verhaal van hoe ik een jaar of drie, vier was en we in het kleine zaaltje van het trompetterkorps kerk hielden.

De Jachthoorn heette dat korps en dus ook dat zaaltje. We huurden het op zondag.

En af en toe was je dan aan de beurt om dat zaaltje klaar te maken. Mijn vader en mijn broers gingen de stoelen in rijen klaar zetten, het kanseltje werd uitgeklapt. Het orgeltje naar voren gereden.

Ik spreek in verkleinwoorden. Niet alleen vanwege de jeugdherinnering. Het was ook allemaal klein.

Onder het zaaltje was een aardappelkelder. En dat kon je ruiken.

 

Soms was de dienst bijzonder. Dan was het Heilig Avondmaal.

En mijn moeders verhaal gaat er over dat ik als jochie van drie vier jaar daar erg van onder de indruk was. Hardop zei ik het een aantal keer in de gewijde stilte: Heilig Avondmaal… Heilig Avondmaal… Drie of vier moet ik zijn geweest.

 

Waarmee maar gezegd wil zijn, dat het niet afhangt van de uiterlijke dingen of iets een gewijd karakter heeft. Voor mij was dat iets heiligs en gewijds. En dat kwam door de toon waarop er over gesproken werd. De wijding waarin het werd gevierd. Niet door goud en bling bling en performance.

Dit was iets bijzonders, dat je ook als kind voor geen goud wilde missen. Voor mij in die dagen gelukkig geen creche of kindernevendienst.

 

Snappen wij nog iets van dat kleine Keesje van toen? Ken ik hem nog?

 

Wat beleef je aan het Avondmaal? Waar denk jij aan als je naar voren mag komen om brood van de schaal te nemen die ik je voorhoud? Wat gaat er dan door jou heen? Welk gevoel geeft het jou als je wijn neemt aan de andere kant van de kerk, bij de ouderlingen en de diakenen? Wat krijg je nu eigenlijk mee in brood en wijn?

En als je weer naar je stoel terug gaat, wat heb je dan gedaan? Wat is er dan gebeurd?

 

We weten allemaal dat we het niet elke keer even intens beleven, het Heilig Avondmaal. Ook daarvoor is het goed er vandaag eens bij stil te staan wat Avondmaal betekent. Niet om het kapot te praten. Maar om weer naar de volgende viering te kunnen verlangen.

 

Thema vanmiddag:

Welkom aan Gods diner

1. een offer van gedenken en danken

2. een diner voor twee

3. een familiediner

  

Is het avondmaal een offer?

Als ik het zo vraag aan doorgewinterde gereformeerde mensen dan is het antwoord standaard: nee. Het is een maaltijd. Geen offer.

Zo hebben we dat opgepikt uit het onderwijs over die lange zondagen van de Heidelbergse Catechismus. Vooral zondag 30 gaat daar over.

Bij de roomsen is het een offer, bij ons niet. Bij de roomsen heb je een altaar, bij ons een tafel.

Het offer is op Golgotha gebracht. Dat gebeurt niet aan het avondmaal.

 

En als mensen dat zo keurig antwoorden ben ik dankbaar dat jaren van catechese en catechismusprediking ook uitwerking hebben. En toch zit er iets arms in.

Want als je de avondmaalstafel uitsluitend als een tafel ziet waar je aan gaat zitten eten, dan kan het betekenen dat je vooral iets komt halen. En niet iets brengen. En daarom vandaag toch dat woord offer.

 

Weet je: de kerk belegt een avondmaalsviering. Wij dekken samen de tafel, zoals vroeger de familie van Dijk af en toe in IJsselmuiden aan de beurt was bij het kerk klaarmaken. Wij dekken samen de tafel. We beleggen een dienst met Avondmaal.

 

We beleggen trouwens ook heel veel diensten zonder Avondmaal, en dat zijn we zo gewend, maar je zou het ook vreemd kunnen vinden. Thuis beleggen we drie maaltijden per dag. En bij meerdere daarvan bidden en danken we. Dat geeft voor mij trouwens wel het bijzondere van een maaltijd aan. Even snel een boterham bietsen is nog geen maaltijd. Goed, meerdere malen per dag maaltijd. Waarbij we samen aan de tafel zitten, of wat ook voor komt voor de tv.

 

In de kerk hebben we iedere zondag 2 diensten, maar lang niet elke keer Avondmaal. Daar kun je heel verschillend over denken. Er zijn er die dat jammer vinden. Je zou het elke week moeten vieren. Anderen zeggen: dat maakt dat het steeds minder voor je gaat betekenen. Vergelijk het met het lezen van de tien geboden. Wie heeft nog de beleving dat hij onder aan de Sinai de stem van God hoort. Zo kan de avondmaalsviering ook gewoon worden. En je kunt niet elke week jarig zijn… Dat maakt je echt niet dankbaarder.

 

Ik wil nu niet te diep op die vragen over hoe vaak vier je avondmaal ingaan. Waar het me om gaat is: we beleggen samen erediensten, wij prikken samen de data voor het Avondmaal. Wij dekken de tafel.

 

We doen het omdat de Here Jezus het heeft gezegd: doe dat telkens opnieuw om mij te gedenken. Het is zijn opdracht. Maar we doen het vervolgens zelf en samen. En we kunnen ons ook heel goed diensten zonder avondmaal voorstellen. Heel goed zelfs. Deze zondag is er een voorbeeld van.

 

Wij doen het omdat de Here het van ons vraagt. Maar we willen het ook zelf. Wij willen het zelf, we hebben wat te vieren, wat te gedenken en wat te danken. We hebben aan het avondmaal wat te brengen. Niet alleen te halen. Het avondmaal is ook een offer. Niet in de zin dat aan het avondmaal de betaloing van onze zonde plaatsvindt. Dat is eenmaal voorgoed gebeurd op Golgotha. Maar het is een offer in de zin dat wij onszelf komen geven. Onze aanwezigheid, ons lijf brengen we naar voren, voegen we in de rij. Wij willen Christus gedenken, in zijn eenmalige en unieke offer. Wij willen onze dank uiten, net zoals je dat in lied en collecte kunt doen, zo ook in het avondmaal in de Eucharistie, de dankzegging. De beker van de dankzegging.

 

Het is belangrijk dat we ons dat bewust zijn. Dat we aan het avondmaal niet alleen, en ook niet primair wat komen halen. We gaan wat brengen, we gaan het gehoorzaam weer samen doen. Doe dit om mij te gedenken. We danken God voor zijn ongelooflijke geschenk dat Hij ons in Christus heeft gegeven. We onderwerpen ons aan de orde die God wil. Hij wil ons in deze wg zijn Geest geven. Hoe dat werkt? Ik weet het niet. Net zo min als iemand in het oude verbond als hij een gedenkoffer of een dankoffer bracht wist hoe het werkte. Hij wist zich wel in dat feestmaal, in die viering verbonden met de levende God. Je doet wat Hij heeft voorgedaan en ingesteld. Je gedenkt zijn unieke onherhaalbare offer op Golgotha.

 

En het Avondmaal staat er ook model voor dat we gevoed worden om weer wat te kunnen doen: om weer te leven in een stijl van offer. Een stijl van opofferende liefde. Ontwapenende warmte. Een stijl van hartelijke trouw. We komen niet alleen wat halen, we komen wat brengen.

 

Avondmaal: nee, dank u bakker, vandaag geen brood nodig… Dat is denkbaar als jouw honger maatgevend is. Maar als jouw honger er niet is kun je trouwens ook ziek zijn. En het is niet alleen maar voor wie de honger voelt. Het is de opdracht de Here ons geeft. Het offer van gedenken en danken dat Christus toekomt.

 

Dit is bijzonder. Dit is voor Hem… Heilig Avondmaal… Heilig Avondmaal… Het ademt wijding.

 

 

Tweede punt: avondmaal welkom aan Gods diner. Het is een diner voor twee.

 

Een diner voor twee… Daar hebben we allemaal onze voorstelling bij. En velen gelukkig ook hun ervaring en herinnering.

Een diner voor twee. Sfeervolle zachte muziek, kaarsjes branden, mooi tafelzilver, heerlijke gerechten. En daar zitten ze samen. Hij met haar, zij met Hem. Ze kijken elkaar aan, en soms is dat al genoeg. Dan is het een tijdje stil aan de tafel. Zij hebben het goed met elkaar. Het mysterie van twee die samengekomen zijn en die er achter zijn gekomen, wij zijn geen twee, wij zijn een. Een diner voor twee.

 

Maar het is niet zomaar een etentje. Hier is iets bijzonders aan de hand. Kijk, Hij staat op. Hij heeft een klein kadootje in zijn hand, Hij loopt om de tafel heen en leunt op een knie. Hij opent het doosje met de ring. Wil je? Wil je met Mij trouwen… Wil je voor altijd samen met mij verder gaan?

 

Dat is wat er gebeurt aan de tafel. Dat is toch iets adembenemends. Dat is toch het mooiste wat je kan gebeuren. Dat er iemand komt voor jou. Dat is een bijzonder geheim. Een groot geluk.

Hosea lazen we: Ik zal je voorgoed tot mijn vrouw maken, ik zal je hecht aan mij verbinden, door liefde en ontferming. Mijn vrouw zul je zijn, want ik beloof je trouw, en jij zult de HEER toegewijd zijn.

Dat is het aanzoek dat klinkt bij het diner voor twee. Iets om stil van te worden.

 

En elke maaltijd herhaalt Hij die belofte. Dat de bruiloft komt. Dat Hij dat werkelijk zal doen: vlees van zijn vlees, been van zijn gebeente. De Geest maakt je er warm voor. De trouwdag komt, de bruiloft van het Lam komt. Daar leven we naar toe. Iedere maaltijd weer worden de beloften vernieuwd en bevestigd. Weten we het weer: morgen ben ik de bruid.

Diner voor twee…

 

En ja, dat kun je zien. Dat heeft een buitenkant die ieder zien kan: kijk maar daar zitten ze aan de tafel. Daar lopen ze hand in hand. Die twee horen bij elkaar. Zo mogen we christen zijn. In de ondertrouw zijn naam al dragen. Met Hem hand in hand door het leven gaan. Iedereen mag het zien, dat we van Hem houden, bij Hem horen.

Bij het avondmaal gaan de gordijnen niet dicht. Ieder mag het weten. We verkondigen de dood van Christus. We getuigen van hoe lief we de Bruidegom hebben. En vooral vertellen we hoe Hij ons bevrijdde. Hoe Hij ons veroverde op de machten van de hel. Iedereen mag het weten.

 

En tegelijk heeft het iets verborgens. Want je kunt naar die twee kijken, je kunt er over denken. Maar het is een mysterie. Wat hebben die twee met elkaar? Het mysterie van de liefde aan het avondmaal. Vertel het maar, wat liefde is. Vind er de woorden maar eens voor. Ik ben zo bang dat ik het kapot praat. Juist omdat ik dit beeld koos vanmiddag. Liefde, Hij met haarm, zij met Hem.

Zou dat het zijn wat ik als jongetje proefde? Toen ik die woorden hardop proeven moest: Heilig Avondmaal… Heilig Avondmaal…

 

Dat is het geheim van het avondmaal, dat je de liefde van de bruidegom weer tot in je botten mag voelen. Dat je het in elk geval weer zeker mag weten. Hij heeft me lief. Hij geeft me de ring. Hij gaf me zijn lichaam en bloed in de dood aan het kruis. Deze bruid is veroverd op de slang. Deze bruid is uit de hel gehaald.

 

Een mysterie. Een intiem gebeuren. Ik kan ook niet voorschrijven wat jij beleeft en voelt rondom het Avondmaal. Het is zijn zaak wat zijn liefde met jou doet.

 

En we moeten het niet met onze woorden platslaan. Onze woorden die soms goed gekozen toch hun eigen leven gaan leiden. Teken en zegel…. Prachtig woordenpaar. Maar sla er de liefde niet mee dood, door ze te horen in het kader van een contract met rechten en plichten en inspanningsverplichtingen. Stroop er niet de warmte van de liefde vanaf. Daar wordt geen mens meer warm van. Heilig Avondmaal… Heilig Avondmaal…

 

Nee, beleef ook in die termen nog het mysterie van de liefde. Dat jij in deze wereld hand in hand mag gaan met de Heer. Zichtbaar en onzichtbaar. Hij in ons en wij in Hem…

Wie weet wat liefde is? Dat weet je niet. Dat kun je niet in woorden vatten. De bijbel leert ons dat we er niet achter komen. In elk geval niet alleen.

 

Ef 3; 17 -19 Moge hij vanuit zijn rijke luister uw innerlijke wezen kracht en sterkte schenken door zijn Geest,  zodat door uw geloof Christus kan gaan wonen in uw hart, en u geworteld en gegrondvest blijft in de liefde. Dan zult u met alle heiligen de lengte en de breedte, de hoogte en de diepte kunnen begrijpen,  ja de liefde van Christus kennen die alle kennis te boven gaat, opdat u zult volstromen met Gods volkomenheid.

 

Een mysterie waar je samen naar tast. En je kunt het niet grijpen. Het neemt de vorm aan van een diepe troost en van een sterk verlangen. Verlangen naar de bruiloft van het Lam.

Hooglied

Laat hij mij kussen,

laat zijn mond mij kussen!

Jouw liefde is zoeter dan wijn,

 

Mijn lief is van mij,

en ik ben van hem.

Hij weidt tussen de lelies.

 

Mijn hoofd rust op zijn linkerarm,

met zijn rechterarm omhelst hij mij.

 

De verborgen, mysterieuze, mystieke eenheid met Christus.

 

Diner voor twee. Feestmaal van liefde.

 

Ik denk aan wat we lazen uit 1 Johannes. Johannes zoekt er naar om die mysteriekant duidelijk te maken. Met dat enthousiasme: Ik heb hem zelf gezien… Ik heb hem aangeraakt…

Bijna als een tienermeisje: Hij heeft wat tegen me gezegd!!!

Hij heeft me aangeraakt en ik Hem…

Verbonden mag ik met Hem zijn.

Een vreugde die de woorden te boven gaat.

Het eeuwige leven dat bij de Vader was en aan ons verschenen is.

Eigenlijk gebruikt Johannes wat bedekte termen lijkt het. De mysterietaal van de liefde…

 

Ze zien het aan me.. Maar ze peilen nooit wat het ten diepste voor me betekent.  

Een vreugde waarin ik je zo graag zie delen. Om onze vreugde volkomen te maken… De afscheidspreek van ds van Dusseldorp die geen afscheid was…

 

De volkomen vreugde.

God wil het ons geven. Christus wil dat we de tafel dekken. Voor het diner voor twee.

 

Derde punt: avondmaal welkom aan Gods diner. Het is een familiediner

 

Het zal je maar gebeuren dat Bert van Leeuwen op een goede of kwade dag bij je aanbelt. “Heb je iets goed te maken en recht te zetten, geef je op voor het familiediner.”

 

Een populair programma. Omdat we allemaal verlangen naar die harmonie van alles is goed. En vaak is het niet goed. Zitten er aan de relaties tussen mensen rafelige randen. Juist mensen die echt bij elkaar horen, waarbij hetzelfde bloed door de aderen stroomt hebben dat. En dan is er Bert die je bij elkaar aan tafel zet voor een verzoeningsdiner.

 

En dat is het avondmaal ook. Een verzoeningsdiner. Denk aan de vader van de verloren zoon. Toen Hij zijn kind weer terug had richtte Hij een enorme maaltijd aan. Het gemeste kalf ging er aan.

Maar de oudste broer wilde niet komen. “Ik ga niet aan als hij welkom is.” En Hij benoemt wat liefde zou moeten zijn in de termen van een wurgend arbeidscontract… Hoeveel jaren ben ik al in uw dienst…

Het mysterie van de liefde gemist.

 

Het avondmaal is een verzoeningsmaal. Je kunt het pas vieren als je weet hebt van het bloed dat vloeien moest, van het lichaam dat tot in de dood moest worden overgegeven. Je kunt het pas vieren als je je zonden beseft. Dan kun je er ook tegen dat je aan tafel andere zondaren ontmoet. Dan mag je het ervaren dat je weer samen bent. Dat de vrede met God en met elkaar, die zo duur is, wordt uitgereikt aan de tafel.

 

Gods liefde ontvangen. Het mysterie. Je vat het niet.je vat het in elk geval niet alleen. Samen met alle heiligen… We maken een begin. Maar we krijgen het niet op aan het Avondmaal. Het is een voorafje. Daar krijg je juist trek van, echte honger naar de bruiloft van het lam.

 

We vieren het samen. Wij hebben het niet verdiend. Die ander heeft het niet verdiend. We vormen een bijzondere gemeenschap. Schorriemorrie… mag het nog een keer tegen u zeggen, nu het al weer februari is? Uitschot samen. Maar in de ogen van de Here een prachtige bruid. Leer elkaar te zien met de ogen van de bruidegom. Dat is moeilijk. Maar je kunt beginnen het te leren. Daarvoor moet je ook telkens in de spiegel kijken en je eigen tekorten beseffen voor je die van de ander een blik waardig keurt.

 

Samen aan de tafel.

 

Wat krijg ik aan de tafel? Die reeks vragen aan het begin van de dienst. Ik hoop dat ik er wat van heb beantwoord. En dat ik de vraag ook wat heb gecorrigeerd: we halen niet alleen, we brengen ook Het offer van gedenken, lof en dank.

Iets van het wonder van de liefde. Ik hoop dat je het weer voelen en beleven kunt. Ik verkondig je dat je het weer geloven mag: Hij heeft je lief. Hij wil voor altijd met je verder. Diner voor twee.

En samen aan tafel. Samen met alle heiligen.

 

Laat het aan de tafel niet opgaan in jouw privebeleving met de Here. We vieren het in de gemeente samen, met verwondering over Gods vergeving.

 

Welkom aan Gods diner. Heilig Avondmaal… Heilig Avondmaal…

 

Amen

Ds. Kees van Dijk

Vanaf eind 2003 tot begin 2014 is ds. Kees van Dijk predikant geweest bij onze zustergemeente van Capelle-Noord. De preken die in die periode door hem zijn gehouden staan hier als naslagwerk. Wilt u een van deze preken gebruiken, neem dan contact op met de dominee.

Website: ommen-no.gkv.nl/
terug naar boven