Jezus volbrengt de wet. Gehoorzaam en eenvoudig. Daar is Hij voor gekomen.

Preek over Lucas 2: 21 – 24
Lezen Lucas 2: 21 – 40
Capelle aan den IJssel, 30 december 2012
C. van Dijk  

Gemeente van Christus,

Wat is dit voor een zondag? 

Een heel gewone. De adventsdiensten zijn voorbij, met hun specifieke liederen en tekstkeus. 

Het Kerstfeest hebben we gevierd. Mooi en sfeervol om dat samen te doen. 

Oud en Nieuw komen nog. 

En volgende week avondmaal. Toch ook altijd bijzonder. 

En de week erop het afscheid van ds. Van Dusseldorp….

 

Nee, dit is maar een gewone saaie zondag. Niets bijzonders. We zien elkaar al weer in de kerk. Alweer tweemaal door de kerkenraad geroepen. Misschien was het wel met een zucht dat je vanochtend de wekker tot zwijgen bracht. ’t Is toch wat, moet zo’n wekker ook al werken op zondag. 

 

Vooral in een week met veel vrijheid, en dat is het deze dagen, dan voelt de kerkgang misschien wel als een verplichting. Moeten we alweer naar de kerk…

 

We houden niet zo van gewoon en volgens de gewoonte. 

 

Toch wil ik juist voor dat aspect van de vertellingen van Lucas oog vragen vanochtend. Lucas vertelt over het gewone begin van het leven van de Here Jezus. 

 

Wat is het eerste wat Hij doet, wat er met Hem gebeurt? 

Nu Hij geboren is wordt alles anders en nieuw. Nu staat de boel op zijn kop. Maria zong er van: 

Hij drijft uiteen wie zich verheven wanen,

heersers stoot hij van hun troon

en wie gering is geeft hij aanzien.

Wie honger heeft overlaadt hij met gaven,

maar rijken stuurt hij weg met lege handen.

 

Nu, zoveel staat er niet op zijn kop. Alles lijkt gewoon te gaan. Ook in de tempel.. Business as usual. 

Het is eerst helemaal niet zo spannend en anders. We lezen juist het toonbeeld van gewoonheid. Besnijdenis, op de achtste dag. Voorstelling in de tempel, na veertig dagen. Keurig volgens het boekje…

 

Daar kunnen wij niet zo goed tegen. Wij lezen ‘hond bijt man’ amper. Wij letten pas op bij ‘man bijt hond’ … Bij het uitzonderlijke en spectaculaire. 

 

En daarom zijn er over de jeugd van Jezus ook spannende verhalen verteld. Niet dat offer van twee duifjes… Dat is zo gewoontjes.

Nee, dat verhaal van de twaalf duifjes die de jonge Jezus had gemaakt van klei. De kleine Jezus klapt in zijn handjes en de duifjes worden levend en vliegen weg. Een verhaal dat zo tot de verbeelding spreekt dat het zelfs in de koran is terechtgekomen. 

 

De bijbel is maar gewoontjes. Wat staat er nou precies? 

Lucas 2:20: “Toen er acht dagen verstreken waren, en hij besneden zou worden, kreeg hij de naam Jezus”. 

In de oude Nieuwe Vertaling (die van 1951) staat het nog een beetje sterker: 

“Toen acht dagen vervuld waren, zodat zij Hem moesten besnijden”. 

Dat moest dus, en dat deden ze.

Volgens het boekje…

 

En dan gelijk daar achteraan de verzen 22 tot 24: 

daar gaat het over dat ze zich overeenkomstig de wet van Mozes rein moesten laten verklaren (want door een geboorte was je onrein geworden), en dat ze Hem dan aan God aanbieden, zoals is voorgeschreven in de wet van de Heer. En daar brengen ze dan het offer bij dat de wet van de Heer voorschrijft. 

Vers 27, nog een keer: ze brengen Jezus in de tempel om met hem te doen wat volgens de wet gebruikelijk was.

Wat moet van de wet van Mozes...

En dan aan ’t eind, vers 39: “Toen ze alles overeenkomstig de wet van de Heer hadden gedaan, keerden ze terug naar Galilea”.

En daar sluit dan weer bij aan -- hadden we ook nog kunnen lezen -- het laatste deel van Lucas 2; dat is dan een aantal jaren later, over de twaalfjarige Jezus in de tempel. 

Want hoe komt Hij in die tempel? Waarom is Hij daar? Nou, omdat z’n ouders voor het paasfeest weer hun gebruikelijke pelgrimstocht naar Jeruzalem maakten.

Volgens de wet. Doen wat de Here je voorschrijft. Ik zou bijna zeggen: domweg doen wat de Here je voorschrijft… Want je vraagt je misschien wel eens af wat de zin van dit alles is. Domweg doen... Zoals je dat van ossen en ezels verwachten mag… 

 

Jezus volbrengt de wet. Gehoorzaam en eenvoudig. Daar is Hij voor gekomen. 

Ja, wij vinden het niet allemaal even spectaculair. En dat geeft een wat ongemakkelijk gevoel. Want wij voelen bij dat ‘doen zonder dralen, gewoon gehoorzaam’ een lichte tegenzin. Nou, die tegenzin heeft het kindeke dan toch maar weer in jouw leven aan het licht gebracht. En mag ik er wat bij zeggen: het is nog zonde ook. Want doen wat de Here voorschrijft, dat moet. Dat moet je van harte doen, zonder er vragen bij te stellen. 

 

Maar van Jezus hadden we toch meer verwacht? Had je niet meer een soort van vliegende start verwacht? Liever met die twaalf vogeltjes uit de legende., liever dan de twee vogeltjes uit de wet… 

 

Het is te begrijpen. Rondom de geboorte van de Here jezus gebeuren zulke bijzondere dingen. Een engelenkoor, een ster in het oosten. Wereldschokkend. En dan verwacht je toch dat het in stijl verder zal gaan. En dan hoor je in het vervolg alleen maar over traditie, gewoonte en gehoorzaamheid. Daar hebben de meesten van ons niet zoveel mee.

Doen wat altijd al gedaan is… Nee, doe mij maar iets wat flitst en verrast. Wat echt nieuw is. En daar past dit allemaal niet zo bij. Na Kerst valt het een beetje tegen. Gewone saaie dienst… Besnijdenis, voorstelling in de tempel. Twaalf jaar lang elk jaar trouw met de grote feesten naar de tempel, keurig bar mitswa doen… 

Dit zou toch nieuw zijn? Zo is het toch nog nooit eerder geweest.. Jezus niemand is als Hij…

 

Kijk dat kun je vandaag dus ook hebben in de kerk. Dat het allemaal weer gewoon wordt. Dat januari de blauwe maandag van het jaar wordt. We hebben fijne dagen gehad met elkaar. Fijn feest gevierd. Maar nu is het weer gewoon zondag.  

 

Maar liever zou ik op die hoge toon zijn blijven zingen. Liever zou ik in die feestroes zijn gebleven. Kon het maar eeuwig kerstmis zijn… Je wilt het wel, maar je weet ook wel: dat lukt niet het hele jaar. De piek van Kerst is er ook dankzij de laagvlaktes er omheen. 

Nee, gewone dagen moeten er ook zijn. Dat snappen we wel, en we schikken ons er in. 

 

*

Maar bij Jezus ligt het toch nog anders. Hij schikt zich niet in het gewone omdat dat nu eenmaal moet, het kan niet eeuwig kerstmis zijn…

Nee, bij Hem is er alle reden om tegen die wet in opstand te komen. Dit slaat toch echt helemaal nergens op. Wat moet dit Kindje allemaal ondergaan: besnijdenis, gelost in de tempel, twee vogeltjes sterven in zijn plaats… Dat slaat toch nergens op? Dat is toch een schandaal?  Dat raakt kaqnt nog wal in zijn geval. Alle reden om met de traditie te breken. Voor Hem alle  reden om dat te doen. 

 

Maar Hij doet het juist niet. 

Hij laat zich besnijden. Hoe is het mogelijk. Zijn bloed vloeit als teken van zijn staat van ellende: God komt met een mes op je af. Hij eist je bloed, zondaar… Hij wordt besneden als teken van verlossing: Jij hoort bij het uitverkoren volk, zegt dat teken van het mes… En Hij ontvangt de besnijdenis, als elk ander Joods jongetje als teken van dankbaarheid. Wijd mij voortaan heel je leven. Ook je allerintiemste leven mag mij toegewijd zijn. 

Prachtig hoe dat teken van het verbond, de besnijdenis zijn taal spreekt van ellende verlossing en dankbaarheid. 

Maar hier slaat het toch nergens op? Ellende: Hij is zonder zonde. Hij is ons in alles gelijk geworden, maar zonder te zondigen. Er hoeft bij Hem niets worden weggesneden. Hoezo ellende?

En Hij lid van Gods uitverkoren volk, ja prachtig. Maar Hij is geen lid van dat volk om binnen dat volk een schuilplaats te vinden. Hij is juist aan dat volk gegeven als de redder. Hij moet wel zijn leven geven voor hun veiligheid en redding. Hoezo verlossing?

En ja, Hij is de Here helemaal toegewijd. Maar dat was toch al zo? Dat is toch voor de Here Jezus heilige vanzelfsprekendheid? Dat Hij met heel zijn lijf en leden de Here dient? Daar hoeft toch geen mes bij Hem in om Hem de dankbaarheid in te scherpen?

 

Het is er helemaal naast die besnijdenis. Het is net een slag anders. Bij Jezus is het geen redding. Het is een doodvonnis. Geen zonde hoeft te worden weggesneden. En horen bij Gods volk is geen schuilplaats maar een doodvonnis. Nee, er gebeurt wat als Jezus wordt besneden. De wereld op zijn kop. Hij is besneden, en later als volwassene ook nog gedoopt, door Johannes de Doper. Zo betaamd het ons heel de gehoorzaamheid de volbrengen…

En zo is het. 

 

Zo is het ook bij zijn voorstelling in de tempel. Hij wordt de Here toegewijd. Het oudste kind moest eigenlijk aan de Here worden geofferd. Maar de Here, anders dan andere goden, accepteert geen mensenoffers. Hi heeft een wet gemaakt dat een dier de plaats van je kind mag innemen. 

Het leven van dat dier in de plaats van het leven van jouw kind. Een lam, een bokje, of als je er te arm voor was een paar duiven. 

Zo kun je je oudste zoon lossen. 

Dit slaat echt nergens op bij de Here Jezus. Hi is al volkomen aan de Vader toegewijd. En Hij gaat dat ook persoonlijk laten zien. Hij gaat niet wegschuilen achter een lam, een bokje of achter twee duifjes. Hij gaat zijn eigen bloed geven. Hij is de Eersteling die niet gelost wordt. Hij is de Eersteling niet maar van dit gezin, maar de Eersteling van de hele schepping. En Hij gaat met zijn bloed betalen. Om heel de schepping weer vrij te kopen van de vloek van God. 

 

Het slaat nergens op, dat Hij hier wegkomt met die twee onnozele duiven. 

 

Nee, het slaat allemaal nergens op. Verzet tegen het slaafse volgen van de letter van de wet ligt voor de hand. Maar het is verkeerd. Christus kiest er zelf voor om op deze wijze tussen de mensen in te komen staan. Tussen alle mensen in, in het menselijk gezin. Zo is jouw Heiland. Hij gaat de weg van Israël. Hij gaat de weg van de mens. Zijn broers in alles gelijk maar zonder zonde. Hij doet het allemaal. Hij weet wat menszijn op aarde is. Onze hogepriester heeft het allemaal gezien en ervaren. 

 

Het is lijden voor Hem. Het gaan van de weg van de wet. Het staan in die traditie van zondaars, van Abraham af. Besneden zondaren. Hij wordt als heilig Kind in die rij opgenomen. Hij ziet ze, al die mensen uit de geslachtsregisters. Die gered werden door een reinigingsoffer en een lossing. Hij gaat in dezelfde rij staan. Afrekenen bij dezelfde kassa. Hoe is het mogelijk. 

 

Het gewone is hier helemaal niet gewoon. Het gewone is hier een wonder. 

En zo is hetlijden begonnen en zo al het doorgaan tot op het kruis. Geen leger van engelen om Hem er af te halen. Net als er geen engel van God was om het mes van de besnijder tegen te houden…

 

Hij is gekomen om jouw bestaan te delen. Gewoon en gehoorzaam. Om dat gewone leven van ons. Die haperende gehoorzaamheid van ons. Hij wil die volmaken. Hij wil die zuiveren. Daar is Hij voor gekomen. 

 

De engelen hebben gezongen in de Kerstnacht. En misschien staan ze te dringen in de hemelpoort: Here, Hij is voor het eerst in de tempel.. Mogen we nog een keer, mogen we nog een keer zingen van Ere zij God en Vrede op aarde…

Maar de Vader zegt nee. Ik heb op aarde al zangers. Heel gewone zangers. Simeon en Hanna. 

 

Misschien dat de engelen het wel vaker vragen. Mogen we gaan om nog een keer te zingen? In het paleis van Herodes, Op het Rode Plein, bij het Witte Huis… Op het Malieveld…  Boven het Schollebos...  

Maar de Vader zegt nee. Ik heb op aarde al zangers. Heel gewone zangers. 

 

Jezus is de weg van de vernedering gegaan. Zijn volk moet Hem daarop volgen. 

Simeon en Hanna. Zij zien op het oog niets bijzonders. Een vader komt zijn kind aangeven. Alle daags. Een kind is ons geboren, een zoon is ons gegeven. 

 

Jezus komt, onder de wet. Maar het geloof ziet het wonder in het gewone. En de lofzang van Simeon klinkt. (Die zit niet eens in de liturgie vanochtend, of stiekem toch in psalm 5…) 

Ik heb al zangers. Heel gewone zangers. 

 

Mensen zoals jij en ik, die de lofzang levend houden. 

Gewone mensen. Simeon en Hanna. Gewoontjes. Eerst herder, die gelooft niemand. Toen astrologen en sterrenwichelaars… Rare lui uit het oosten. Trap er niet in. En nu twee mensen, waarschijnlijk allebei oud. 

 

Is er nou niemand beter te vinden, op dat hele tempelplein? Er ziojn toch ook priesters en levieten, personeel van God? 

Dit hoort bij de weg van Jezus: dat Hij niet gezien wordt door de blikvangers, de aanzienlijken. Maar dat Hij gezien wordt voor hen die nederig knielen. Die met hun harten voor Hem open op zijn genade en liefde hopen. 

Andere mensen zien het niet. Die kijken er overheen. Anna op haar hoge leeftijd ziet wat jongeren niet zien. Ze is oud. Er is veel weggevallen dat eeerst belangrijk voor haar was. Maar nu niet meer. Ze is oud. En zijn zoveel dingen waar jongeren zich druk over maken. Maar zij niet meer. Ze heeft het geheim ontdekt. Het geheim van God die alles omkeert. Eenvoudige verhoogt en rijken leeg wegstuurt. Die in hwet gewone het wonder legt en in het spectaculaire niet te vinden is. Niet in de storm, niet in de aardbeving. Het suizen van de zachte koelte. 

 

Ze zien een jongetje van amper zes weken oud. Geboren onder de wet. 

Jezus wordt besneden, Hij wordt gelost; straks speelt Hij op straat met Z’n vriendjes, Hij hangt rond in de werkplaats van Jozef, Hij gaat mee naar de dorpssynagoge. En niemand die ook maar iets opvalt.

Hij kwam bij ons, heel gewoon.

Zó gaat God Zijn ongekende gang.

Op weg naar de redding, de verlossing van mens en wereld.

Wat een wonder, als je in Hem het hoogtepunt hebt ontdekt van Gods liefde.

 

Hij  komt om me te redden. Ik kan nu rustig sterven. Getroost. Simeon. Getroost Hanna Getroost, in uw weduwschap. 

Hij is gekomen om het te volbrengen. Om het geloof te volbrengen waarin ik zo tekort schiet. De goede gewoonten aan de dag te leggen die ik er maar niet in geprent krijg. 

 

Gewone gehoorzaamheid. Wat is het een klus voor me. Ik heb een Heiland die het voor me klaarspeelde. Trouw en gehoorzaam. Gewoon. 

 

En nu wil ik het weer proberen. In zijn kracht. De kracht van zijn Geest. Trouw en gehoorzaam zit ik weer volgens de gewoonte in de tempel… 

En dan krijg ik Jezus in mijn armen. Om Hem in het geloof te omhelzen. 

Een gewone zondag. Hij staat in het centrum. Beter kan het niet. Amen.

Ds. Kees van Dijk

Vanaf eind 2003 tot begin 2014 is ds. Kees van Dijk predikant geweest bij onze zustergemeente van Capelle-Noord. De preken die in die periode door hem zijn gehouden staan hier als naslagwerk. Wilt u een van deze preken gebruiken, neem dan contact op met de dominee.

Website: ommen-no.gkv.nl/
terug naar boven