Jesaja 63:19b

Preek over Jesaja 63:19b

Capelle, 9 december 2012

Kees van Dusseldorp

2e advent

ZW: aandacht voor team pastorale bezoekers

 

 

Liturgie:

TT 126:2

votum en groet

Ps.46:2

wetslezing

Ps.85

gebed

lezen:Jes.63:15-64:11

Mark.1:9-13

Ps.144:3,6

preek:Jes.63:19b

TT 68

ZW:aandacht voor kerstnachtviering ’s Gravenland

aandacht voor team pastorale bezoekers

gebed

collecte

Gz.78:3,4

zegen

 

 

 

Preek 9 december 2012. Capelle aan den IJssel. Kees van Dusseldorp

Lezen: Jes.63-64; Mark.1. Tekst: Jes.63:19b. 2e advent.

 

Gemeente van Christus,

 

** wat een een intens gebed!

 

Meestal probeer ik een preek te beginnen met een inleiding die betrekking heeft op ons leven. Voor vandaag is me dat niet gelukt. Dat komt omdat de tekst zo heftig is. ‘Heer, scheurde u maar de hemel open om af te dalen!’ In het voorbereidingsgesprek waren we allemaal geraakt door de intensiteit van deze uitroep. En niet alleen dit ene woord, maar heel het gebed van Jesaja staat vol van diepe emoties en heftige gevoelens. Bijna elk vers dringt tot meditatie en overdenking. Het gaat mij niet lukken om dat in één preek allemaal te benoemen of in al z’n kleuren en schakeringen in beeld te krijgen. Indringend, deze roep naar God. Intens, deze klacht op de lippen van de profeet. Explosief ook, dit smeken om Gods ingrijpen. ‘Scheurde u maar de hemel open om af te dalen.’

 

Ik ken uw gebedsleven niet. Ik ken ook geen onderzoek waarin naar de klank en de kleur van het persoonlijke gebed is gevraagd. Maar mag ik het vermoeden uitspreken dat de intensiteit van dit soort uitspraken niet vaak in onze gebeden hoorbaar is? Jongeren hebben vaak de grootste moeite om regelmaat te krijgen in hun gebedspraktijk. Bidden en danken bij het eten en voor het slapen gaan. Zonder vaste gewoonten verwatert het bidden snel. Maar dit dagelijks bidden vormt slechts een minimum-structuur in bidden. De intensiteit van een gebed als dat van Jesaja overstijgt dat van het dagelijks gebed. Als dat het enige is, kom je niet zover. Meebidden in de kerk, samen bidden met anderen, bidden met woorden van de Bijbel, gedichten schrijven of lezen, psalmen en liederen zingen, het zijn vormen die tot intensere gebeden uitnodigen.

 

Advent is bij uitstek een tijd om het bidden te intensiveren. Omdat er juist in deze periode gerichte aandacht is voor het verlangen en de verwachting die God zijn kinderen in het hart legt. In de kerk wordt je blik omhoog en vooruit gericht. En leer je je leven in deze wereld opnieuw te verbinden aan Gods beloften. Daarom kent advent zoveel verschillende toonsoorten: die van vertrouwen en van smeekgebed. Die van verlangen en van schuldbesef. Die van uitzicht en van klacht. Advent is een tijd om je bidden te intensiveren. Voor het eerst of opnieuw. Vanmorgen kan het indringende gebed van Jesaja ons daarin verder helpen. Zoals het eens zijn volk verder bracht in eerbied en verwachting voor God. ‘Heer, scheurde u maar de hemel open om af te dalen!’

 

** is de hemel gesloten?

 

Toen ik in de afgelopen week door Capelle fietste, was ik in mijn hoofd met deze preek bezig en keek ik naar de lucht. Wanneer zou een mens er nu om roepen dat de Heer de hemel openscheurt? Als je ziet dat een jonge moeder uit een gezin door de dood wordt weggerukt? Als je hoort dat een grensrechter op het veld wordt doodgetrapt? Heer, dit kan toch niet de bedoeling zijn? Waar bent u? Wanneer smeek je dat God zichzelf laat zien? Als je meemaakt dat je kind toch weer meegaat met vrienden die niet goed voor hem zijn? Als je jezelf opnieuw voelt wegzakken in een depressie? Heer, u bent toch onze beschermer? Waarom houdt u de hemel dicht? 

 

In Jesaja is dit gebed een antwoord. Een reactie op het visioen van het nieuwe Jeruzalem. De Heer kondigt het herstel van Sion aan. En de profeet begrijpt door Gods Geest dat hiervoor een geestelijke voorbereiding nodig is van boete en gebed. Want God vervult zijn beloften als zijn kinderen erom roepen. En zelfs als ze er niet om vragen, zoals we vorige week gelezen hebben in hfd. 65. Maar een boete-  en smeekgebed misstaat Gods kinderen niet als ze Gods tegenwoordigheid zoeken. De toezeggingen van de Heer zetten de werkelijkheid op spanning. Hij belooft zoveel. Maar waarom zie ik er zo weinig van? Is Gods schijnbare afwezigheid niet veel sterker dan zijn subtiele aanwezigheid? Het uitblijven van de vervulling doet Jesaja klagen dat de hemel gesloten lijkt. Het verschil tussen Woord en werkelijkheid doet hem smeken om een God die persoonlijk afdaalt.

 

God lijkt afwezig. Atheïsten krijgen podium en applaus voor hun sceptische opmerkingen en zogenaamd logische redeneringen. De meerderheid wil religie achter de voordeur houden en rolt alle publieke ruimte op die er voor de kerk van Christus was. Christenen zitten in de moralistische hoek: ze zijn tegen homo’s, tegen vrouwen, tegen abortus en tegen de zondagsopenstelling van winkels. En als ze dat zichzelf aandoen, oké… Maar dat ze hun standpunten iedereen willen opleggen… 

 

Maar waar is onze God? Heer, laat toch zien dat met u niet te spotten valt, ook al is godslastering in Nederland niet meer strafbaar. Heer, laat toch zien dat wij niet onze eigen religies en projecties volgen, maar dat ú ons tot geloof en christelijk leven roept. Heer, maak toch duidelijk dat uw Woord wijs is voor het leven van ieder mens. Heer, geef toch een aanwijzing als uw kinderen het niet meer zien zitten. Achter de indringende bede van Jesaja zit het gevoel dat de hemel gesloten is en dat God zich heeft teruggetrokken. 

 

** bidden in ootmoed

 

Nu kun je om Gods ingrijpen roepen met verontwaardiging. Om het onrecht dat mensen doen. Om de kortzichtigheid waarmee mensen met hun leven bezig zijn. Je kunt smeken of God zich openbaart, zodat alle vijandige invloeden afdruipen en je eigen onrust verdwijnt. Zulke gebeden vinden we in de Schrift. Waarin zelfs soms wordt geroepen om wraak over de goddelozen. Maar bij Jesaja klinkt het anders. Hij leert ons roepen om God met besef van onze eigen schuld. En daarom wordt het effect op alle volken gecombineerd met de zoektocht naar verzoening en vernieuwing.

 

De eigen schuld wordt door Jesaja voluit benoemd. En hij spreekt niet alleen namens zijn broeders en zusters. Hij gaat hen daarin ook voor en leert hen ermee in te stemmen: Heer, wij hebben gezondigd. Wij hebben de oude weg verlaten en volgen ons eigen kompas. Onze gerechtigheid stinkt als een beerput. En niemand van ons zet zich in voor een levend contact met u.

 

Het is al spannend dit te belijden. Zijn wij zoveel beter dan de volksgenoten van Jesaja? Zeker, het ligt vandaag anders. Want in onze tijd hebben Gods kinderen de Geest ontvangen die ons verzegelt voor God. Maar onze natuur is dezelfde. En soms lijkt ons levenspraktijk er verdacht veel op. Roep je Gods naam werkelijk aan? Met huid en haar? Grijp je zijn hand vast? Met alles wat je hebt en wat je bent?

 

Maar Jesaja maakt het nog spannender door ook de schuld te verbinden aan God. Heer, waarom liet u ons afdwalen van uw weg? Waarom hebt u ons onbuigzaam gemaakt? Waarom hebt u ons overgelaten aan onszelf en ons moedeloos gemaakt? Ik weet niet hoe het u vergaat. Maar bij zulke woorden tegen God houd ik mijn adem in. Geeft Jesaja nu God zelf de schuld? Nee toch niet: hij belijdt de eigen schuld. Maar laat die schuld tegelijk niet los staan van Gods verborgen leiding. Daarom is het geen aanklacht, maar wel een klacht richting de Heer. Heer, waarom hebt u ons de hemel laten sluiten?

 

Zo blijft een mens spreken. Blijf je bidden en roepen. Besef van schuld maakt je niet passief. Zo van: ‘Wat zou ik nog durven zeggen, ik heb toch alle recht van spreken verloren, het is toch mijn eigen fout?’ Voor die houding vind je in de Bijbel geen steun! Laat zonde je des te meer bij de Heer brengen. Als je door de knieën gaat, omdat je je zwakheid kent, dan heb je de perfecte houding gevonden om de Heer aan te roepen. Als je de hemel als gesloten ervaart en beseft dat je zelf die hemel gesloten hebt door je tekort aan trouw en liefde voor God, juist dan heb je reden om te kloppen en te bonzen op de deur van de hemel. Schuldbelijdenis en verootmoediging hoort bij de klanken van advent. Om een nieuw begin te maken. Heer, scheur toch de hemel open! Om in de wereld u te bewijzen als de rechtvaardige. Om een einde te maken aan ons lijden. En mij met u te verzoenen. 

 

** ‘resultaten uit het verleden’

 

Een economische wet wordt er bij ons dagelijks ingehamerd. ‘Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst’. Maar kent u ook de geestelijke wet: ‘Gods daden in het verleden bieden zekerheid voor de toekomst.’ In de tijd van advent komen die dingen bij elkaar. Gods daden in het verleden. En het met zekerheid leren uitkijken naar de toekomst. Het woord ‘advent’ betekent komst. De komst van de Heer een ruime tweeduizend jaar geleden, geeft garantie voor de komst van de Heer die hij heeft toegezegd. En daarom mag je je daarop beroepen. Heer, u hebt toch eerder de hemel geopend? Heer, u bent toch eerder afgedaald naar de aarde? Heer, kom weer!

 

Jesaja leefde vóór de eerste komst van Jezus Christus. En toch hanteert ook hij die geestelijke wet: ‘Gods daden in het verleden bieden zekerheid voor de toekomst.’ Jongens en meisjes, jullie hebben op je blad ook een paar bijbelteksten staan. Ik weet niet hoever je bent. Of je er al naar hebt kunnen kijken. Maar dan heb je gezien dat God vaker is afgedaald naar de mensen. Bij Abraham, toen God bij zijn vriend kwam kijken, maar ook poolshoogte kwam nemen in Sodom en Gomorra. Maar vooral in de tijd van Mozes, toen Israël bij de Sinaï stond. Heel letterlijk scheurde God toen de hemel open. Donderslagen, lichtflitsen, hoorngeschal en rook. De Heer was neergedaald in vuur. De berg trilde hevig. Iedereen beefde. De echo’s klinken door in psalmen die eeuwen later gemaakt zijn.

 

‘Gods daden in het verleden bieden zekerheid voor de toekomst.’ Hierop is geloof gebaseerd. Tegenover God mag je je zelfs beroepen op wat Hij heeft gedaan. Het geeft je grond onder de voeten. Jesaja vraagt voor zijn volk om herhaling van de geschiedenis. Scheurde u maar weer de hemel open! Dat mag, ook voor christenen vandaag die zich voorbereiden op de viering van het kerstfeest. Heer, laat ons niet alleen, zoals u ons eens hebt opgezocht! Heer, vervul uw beloften, zoals u eens alles hebt waargemaakt! Heer, daal toch af naar de aarde, zoals u dat eens hebt gedaan! ‘Gods daden in het verleden bieden zekerheid voor de toekomst.’  

 

** want de Heer is onze vader

 

‘Heer, scheurde u maar de hemel open om af te dalen!’ Ik wil nog één stap verder gaan om dit intense gebed van Jesaja als een woord van God voor ons vandaag te leren horen en te leren naspreken. Wat mij heel bijzonder heeft getroffen in deze indringende smeekbede en in het hele gebed is de diepte in de relatie met God. Wat spreekt uit dit gebed een bijzondere band tussen de profeet en zijn God! En het gaat niet alleen om de profeet. Want hij schrijft consequent in het meervoud. Over ‘wij’ en ‘ons’.  Wat klopt in dit gebed een diepe verbondenheid met de Heer.

 

Tot twee keer toe roept de profeet het uit: ‘U Heer, bent ons vader!’ En daar zit alles in voor de relatie. ‘U hebt ons Schepper. U bent onze Beschermer.’ U bent onze Vader. Wij zijn ermee opgegroeid dat we God onze Vader noemen. Het is de meest gebruikte aanspreektitel die christenen gebruiken. Het voorrecht dat Jezus Christus ons heeft gegeven en die de Heilige Geest ons op de lippen legt. Maar in de tijd vóór Jezus komen we die aanspraak maar zelden tegen in de Bijbel. En hier komt die in één gebed drie keer keer terug. ‘U Heer, bent onze Vader!’ Wij zijn toch uw volk!

 

Het is compleet waar wat men soms zo kort op formule brengt: ‘geloof is geen religie, maar relatie’. Het christelijk geloof is geen systeem van waarheden of overtuigingen, het is geen netwerk van ideeën en ervaringen, het is geen complex van tradities en rituelen. Het is allereerst een diepe verbondenheid met God. Het kennen van de Heer en leven met de Heer. Het luisteren naar de Heer en spreken met de Heer. In mooie en in moeilijke tijden. In verdriet en in vreugde. In wanhoop en in enthousiasme. ‘U, Heer, bent onze vader!’ Die relatie geeft zoveel ruimte, dat ook vrijmoedig roepen en klagen mogelijk is. Het klinkt bijna op het brutale af in dit gebed van Jesaja. De relatie kan het hebben. De diepe verbondenheid met God, ingebed in het werk van Jezus Christus, verzegeld door de Heilige Geest.

 

** bidden en de bidder

 

Is de hemel gesloten? Je kunt het soms zelf zo ervaren. En er ontzettend veel last van hebben. In alles wat je om je heen ziet. In de ontwikkelingen in onze maatschappij. Of in wat je zelf meemaakt en beleeft. Het intense gebed dat Jesaja verwoordt, helpt ons verder. Het gebed of God zelf de hemel wil openen, ook al hebben wij die gesloten en doen we dat steeds weer. Het gebed, dat gebaseerd is op Gods daden in het verleden, waar ook wij nog veel vanaf weten, ook al lezen en studeren we minder in de Bijbel dan onze ouders en grootouders. Toch kennen we het werk van God in Jezus Christus. Het gebed, dat ingebed is in een diepe verbondenheid met God, die onze Vader is. Zelfs als je alleen maar zijn naam weet te noemen, doorbreekt dat de horizon van je eigen wereld.

 

Maar dan breekt er ook wat open. Want God vervult zijn beloften als zijn kinderen erom roepen. Hij komt in actie. Er verandert wat. Niet alleen in de wereld, overigens, maar ook in de bidder. Het bidden om Gods ingrijpen laat de bidder niet onveranderd. Bidden maakt altijd medeplichtig. En zet je als bidder voor de spiegel. 

 

‘Heer, u bent een God die opkomt voor wie op hem wacht. U komt de mens tegemoet die uw weg gaat, met u voor ogen.’ Het is een profetisch gebed. Dat betekent niet alleen dat Jesaja tot woorden en uitspraken komt die de Heer hem geeft. Het betekent ook dat het een profetie is voor de mensen van zijn tijd. En een appèl doet op de lezer en de hoorder. Op iedere gelovige. Om woorden en daden bij elkaar te brengen. Om hart en handen in één lijn te krijgen. Het bidden en de bidder werken op elkaar in. En de gelovige gaat zich vormen naar zijn God. Je leert verwachten, ook al kun je niet verder kijken dan de dag van vandaag. Je leert wachten, ook al stormt de verontwaardiging of de angst door je lijf. Je leert het goede doen, omdat je beseft je met je onrecht de hemel sluit. Voor anderen of voor jezelf. Je leert Gods weg te gaan, omdat je hebt gezien dat Gods ontferming anders aan je voorbij gaat. Je leert je richten op de Heer en raakt zo bevrijd van de strikken van geld en goed, van relaties en patronen, van de meerderheid en de media. De weken van advent worden een begin van vernieuwing en verandering. In Jezus Christus gaat er een hemel boven je open. En dat merk je op aarde.

 

** Advent 

 

‘Heer, scheurde u maar de hemel open om af te dalen’. Een heftige tekst. Een intens gebed. Nog steeds heb ik maar een klein beetje hiervan geproefd. Ik hoop dat ik u er iets van heb mogen doorgeven. Intens, indringend en explosief. ‘Heer, scheurde u maar de hemel open om af te dalen’.

 

Advent is een tijd om het bidden te intensiveren. Je leert je leven in deze wereld opnieuw te verbinden aan God. God is ons in Jezus Christus genadig. En in zijn Heilige Geest is hij ons nabij. Daarmee is de wereld niet meteen bevrijd. En keren mensen niet massaal om van hun eigen wegen. Het gebed van Jesaja eindigt nog niet met een lofprijzing. Maar komt weer terug in de bittere werkelijkheid: ‘Laat dit alles u onbewogen, Heer? Blijft u zwijgen en laat u ons zozeer lijden?’

 

De profetie van Jesaja gaat verder. Vorige week hebben we er al uit gelezen. En de komende weken zullen we dat opnieuw doen. Allerlei toonsoorten komen langs. Maar ook deze hoort erbij: de klacht, de schuldbelijdenis, de smeekbede en de roep tot God.  ‘Heer, scheurde u maar de hemel open om af te dalen!’ Bid, schreeuw, huil, roep het mee! Het is gebeurd en het zal weer gebeuren. 

 

 ‘Op het moment dat hij uit het water omhoogkwam

zag hij de hemel openscheuren

en de Geest als een duif op zich neerdalen,

er er klonk een stem uit die geopende hemel:

‘Jij bent mijn geliefde Zoon,

in jou vind ik vreugde’. 

 

Amen

Ds. Kees van Dusseldorp

Vanaf 2007 tot 2012 is ds. Kees van Dusseldorp predikant geweest van onze gemeente. Preken die in die periode door hem zijn gehouden staan hier als naslagwerk. Wilt u een preek gebruiken, neem dan contact op met de dominee.

Website: keesvandusseldorp.wordpress.com/
terug naar boven