Gereformeerde Kerken vrijgemaakt

Preek over Genesis 18:16-33

• Capelle, 8 augustus 2010

• C.van Dusseldorp

[65 jaar atoombom]

Liturgie:

Votum en groet

Gz.145

Lezing wet

Ps.25:6,7

lezen: Gen.18:16-33

1 Tim.2:1-7

Ps.11:1,2,3

Preektekst: Gen.18:19

Gz.116 (NB Beamer zie onder)

ZW: filmpje doop Anna Lisa (bijna 5 minuten)

Gebed

Ps.35:11,13

Collecte

Ps.96:6,7,8

Zegen

Preek 8 augustus 2010. Capelle aan den IJssel. C.van Dusseldorp.

Lezen: Gen.18:16-33; 1 Tim.2:1-7. Tekst: Gen.18:19. [Abraham-serie 9]

Gemeente van Christus,

** Abraham door God betrokken bij wereldbestuur

Hoe persoonlijk kan God worden? Hij komt binnen in je tent. Bezoekt je in je eigen huis. Weet of je lacht of niet. Roept met zijn toezegging het vaste geloof en de vurige hoop in je hart wakker. En zet mensenlevens op het doorlopende spoor van zijn genade. ‘Is ook maar iets voor de Heer onmogelijk?’ Dat is het verhaal van het bezoek van de Here God en twee engelen incognito aan zijn oude vriend Abraham. Vorige week hebben we dat huisbezoek meebeleefd. Inclusief de confrontatie over het lachen van Sara. De sceptische lach van het kleingeloof. Door Gods belofte omgebogen tot nieuw vertrouwen. Een voorrecht binnen het verbond. Met de vraag voor jou: Hoe persoonlijk mag God worden?

Maar daarmee is over God nog niet genoeg gezegd. En dus ook niet over het verbond van God. En dus ook niet over de mens die met God leeft. Zo persoonlijk en intiem als de ontmoeting met Abraham en Sara over hun aanstaande zwangerschap was, zo wereldbepalend is het volgende gesprek tussen de Heer en Abraham. Kosmische politiek en geestelijke strijd.

De gasten van Abraham gaan weer verder. Moeten weer verder. Ze wenden hun blik naar het Oosten. Alsof ze met tegenzin weer in de benen komen. Abraham zwaait ze niet uit bij de ingang van zijn tent. Dat doen alleen mensen van onze tijd met hun gasten. We kennen nog een klein beetje uitgeleide: na een visite brengt de gastheer je naar de voordeur. Maximaal. Abraham loopt enkele kilometers mee. Tot hij op de plek komt, vanwaar men de hele Jordaanvlakte kan overzien. Een vallei die meer dan duizend meter lager ligt. Vruchtbaar terrein, welvarend gebied, zelfbewuste bevolking. Een mooi gezicht van bovenaf. Maar zo slecht en zondig, dat de klachten en de tranen, het onrecht en het kwaad als een smerige wolk omhoog waren gestegen en de hemel hadden bereikt.

‘Gaan jullie maar vast,’ zegt de Heer tegen de twee engelen. En dan lijkt de Heer even na te denken. ‘Zal ik het zeggen of niet? Zal ik Abraham inzage geven in mijn plannen, of niet?’ Het zal voor God geen aarzeling geweest zijn. Wij worden betrokken bij Gods gedachten, zodat we begrijpen waarom Abraham betrokken wordt bij Gods wereldbestuur. Want door Abraham te vertellen wat zijn plannen zijn, zoekt de Heer het overleg met zijn vriend, met zijn partner in het verbond.

** een voorrecht in het verbond

Zou je wel eens willen weten, waarom God iets doet? Zou je meer inzage in zijn beleid willen hebben? Hoe Hij omgaat met slechte en goede daden? Hoe Hij omgaat met slachtoffers en daders? Hoe Hij aankijkt tegen terrorisme, luxe vakanties, natuurrampen? Tegen babymoorden, islamangst, atoombomherdenking en oliewinning?

Denk je dat het de Heer allemaal niet zoveel interesseert, dat Hij zijn plannen toch wel uitvoert? Fout! God is zeer betrokken op wat mensen doen, zowel gelovigen als ongelovigen. Kijk maar hoe Hij persoonlijk polshoogte komt nemen in Sodom en Gomorra: ‘Ik wil het weten!’ Niet dat God dat niet weet zonder een persoonlijke inspectieronde. Het tekent zijn betrokkenheid en zijn zorgvuldigheid. En het bezoek van de engelen zal voor iedereen volstrekt helder maken hoe het in Sodom is gesteld.

Denk je dat wij het hier op aarde toch nooit zullen horen, waarom bepaalde dingen gebeuren en wat Gods beleid is? Ook fout! God vertelt het wel degelijk. Aan Abraham onthult Hij zijn plan over Sodom en Gomorra. Via de profeet Amos laat Hij later horen: ‘God de Heer doet niets zonder dat Hij zijn plan heeft onthuld aan zijn dienaren, de profeten. (Am.3:7)’ En Jezus Christus zegt: ‘Een slaaf weet niet wat zijn Heer doet. Maar ik noem jullie vrienden, omdat ik alles wat ik van Vader heb gehoord, aan jullie heb bekendgemaakt. (Joh.15:15)’ We hebben het gezongen met Ps.25: ‘daar de Heer aan zijn beminden zijn verbondsgeheimen toont.’

De bijbel is er dus duidelijk over: ‘Wie met God omgaat, krijgt van God inzage in zijn plannen.’ Het is niet beperkt tot Abraham alleen. Inderdaad, ook dit hoort bij de voorrechten van het verbond. In het vorige hoofdstuk is ons de verbondssluiting verteld. En nu lezen we eerst van het persoonlijk bezoek dat de Heer brengt, midden in het leven van Abraham. En vervolgens van het overleg over zijn plannen dat Hij zoekt met Abraham. Want het is niet alleen inzage in zijn plannen. De Heer laat ook toe dat Abraham zich vergaand met zijn plannen bemoeit. En daarover zelfs tegenover God gaat staan, en Hem buitengewoon vrijmoedig aanspreekt. ‘Heer, dit kunt u toch niet doen! Als iemand rechtvaardig moet blijven, bent u het toch! ’

Inzage in Gods plannen, reageren op Gods beleid, onderhandelen over Gods acties, discussieren over Gods politiek. Die plek krijg je bij God. Hoort dat ook bij christen zijn? Hoe dan? Zou dat mogen? Voor mijn eigen leven, voor dat van anderen en voor de ontwikkelingen in de wereld? En zou ik dat wel willen? Waar hebben we het eigenlijk over? Laten we eens wat beter lezen…

** recht en gerechtigheid

Er is in dit bijzonder gesprek tussen de Heer en Abraham één thema, dat in alle variaties steeds terugkomt. En dat is het onderscheid tussen rechtvaardig en onrechtvaardig. Willen we ons door God laten betrekken bij zijn wereldplannen, dan moeten we daar even bij stilstaan, ook al lijken het eerst grote woorden.

Laat ik het eerst in de tekst aanwijzen. Als eerste komt het thema voor in wat God bij zichzelf zegt over Abraham: ‘Ik heb hem ervoor uitgekozen, dat Hij zijn kinderen en kleinkinderen leert om de weg van God te volgen door rechtvaardig en goed te handelen.’ De verkiezing en roeping van God hebben een doel. Dat mensen – en ik maak het maar meteen breder - rechtvaardig en goed handelen. Ook jouw verkiezing en uw roeping is niet als eerste gericht op je ziel, maar op je leven. Dat je je gedraagt in overeenstemming met Gods wil en in overeenstemming met het recht dat God heeft op jouw leven en jouw wereld. Dat je omgaat met andere mensen alsof zij God zelf zijn: in alle gastvrijheid, liefde, dienstbaarheid en respect. Dat je zoekt naar wat goed, juist en eerlijk is om te doen en je verzet tegen wat daarvan afwijkt. Dat je vergeving vraagt voor je fouten en tekorten. Dat je in je handel en wandel eerbied en respect voor God toont. Rechtvaardig leven.

Wat onrechtvaardig leven is, blijkt bij de inwoners van Sodom en Gomorra. Al in hfd.13 lezen we dat de mensen daar slecht waren en zwaar zondigden tegen de Heer. Hier zegt God hun zonden ongehoord groot zijn en dat er over het onrecht naar Hem geschreeuwd is. En Abraham zet op dit punt de discussie in: als er toch nog vijftig rechtvaardigen zijn, moeten die dan met de goddelozen omkomen? Er staat in de bijbel niet zoveel over wat de goddeloosheid van Sodom inhield. In het volgende hoofdstuk volgen we de twee engelen de stad in, en worden ze belaagd door de mannen van Sodom, die hen willen verkrachten. Daardoor is wel gedacht dat homoseksualiteit het grote probleem van Sodom is. Dat is niet vol te houden op grond van de bijbel. Dat er in seksuele perversiteit geschreeuwd wordt om de mannen te nemen, is zeker een overtuigende illustratie van de slechtheid en smerigheid van de levensstijl. Maar het is allereerst een schending van het respect voor mensen en vooral voor gasten. En dat is structureel.

De rabbijnse commentaren weten te vertellen dat het in Sodom verboden was om een arme of vreemdeling eten te geven. Wie dat deed, zou op de brandstapel eindigen. ‘Waarom zouden we delen van onze rijkdom en zelf arm worden? Mensen moeten hun eigen leven maar organiseren, maar niet bij ons. Asielzoekers zijn profiteurs. We leveren niets in.’ Reizigers konden in de Jordaanvallei zelfs niet overnachten. Er gaat het verhaal dat het stadsbestuur een keer argwanend werd omdat een zwerver op straat maar niet dood ging. Ze hielden hem in de gaten en kwamen erachter dat een slavin, Peletit geheten. hem af en toe wat drinken en wat brood gaf. Dat meisje werd vervolgens compleet met honing ingesmeerd, aan de stadsmuur vastgebonden en door de bijen opgegeten. En, schrijven de rabbijnen, haar geschreeuw bereikte de hemel. Over Sodom zegt ook de profeet Ezechiel (16:49) dat haar inwoners zich arrogant opstelden, niets deden voor armen en machtelozen en zich ver boven anderen verhieven. Zodat hun eigen rust en voorspoed niet gevaar zouden komen. Dat is in de bijbel de goddeloosheid van Sodom. Mensen laten kreperen. Eigenbelang voorop. Geen ondersteuning voor hongerige, opgejaagde en lijdende mensen. Geen ruimte voor vreemdelingen, vluchtelingen of armen. Straf voor gastvrijheid, veroordeling voor behulpzaamheid, tegenwerking bij ondersteuning. Ik zal voor u niet de lijn trekken naar de nederlandse politiek en maatschappij vandaag. Want veel belangrijker is het ook het lijntje naar uw eigen leven wordt getrokken. Maar dit gedrag wordt in de bijbel goddeloos genoemd, het tegenovergestelde van een rechtvaardig leven.

Het hoofdthema van deze ontmoeting draait om rechtvaardigheid. Dat is de levensopdracht voor Abraham. Dat is het grote tekort van Sodom. En dat is het wezen van de Heer. ‘Hij die rechter is over hemel en aarde, moet toch rechtvaardig handelen?’, werpt Abraham God voor de voeten. ‘En dan kan het toch niet bestaan, dat de goeden moeten lijden onder de kwaden? Hoe zit dat met uw rechtvaardigheid, Heer?’ En God bewijst zijn rechtvaardigheid door steeds weer antwoord te geven op de vragen van Abraham. ‘Het is niet eerlijk om vijftig onschuldigen te doden.’ ‘Nee, Abraham, dat ben ik met je eens. Dat is niet eerlijk. Dat zal ik ook niet doen. Zelfs niet, als het er vijfenveertig, veertig, dertig, twintig of maar tien zijn. Dat zou niet rechtvaardig zijn, en dat zal ik daarom niet doen.’ Hoort u hoe mooi, hoe positief, hoe vol liefde de rechtvaardigheid van God is? Het is Gods rechtvaardigheid dat de goeden niet lijden onder de kwaden. Het is Gods rechtvaardigheid dat kwetsbaren niet kansloos zijn en dat slachtoffers niet het nakijken hebben. Het is Gods rechtvaardigheid dat Hij bereid is tekst en uitleg te geven van zijn plannen.

Een christen heeft een bijzondere plek bij God. De Heer geeft je inzage in zijn plannen, geeft je verantwoording van zijn beleid, en betrekt je bij de uitvoering. Wat zijn Gods plannen en wat staat centraal in zijn beleid? Zijn eigen rechtvaardigheid en een rechtvaardig en goed leven van zijn mensen. Laat rechtvaardigheid daarom ook centraal staan in jouw leven. In je omgang met mensen. In je oog voor de zwakken, in je hart voor de lijdenden, in je inzet voor de machtelozen. Laat Gods recht op jouw leven en jouw wereld centraal staan in alle onderdelen van je bestaan. Bekeer je van je eigen ego en zoek vergeving voor je fouten. Zoek de vrede met God en laat daarvoor je hart kloppen. Want Gods plan in deze wereld draait om rechtvaardigheid. En Gods beleid met deze wereld loopt uit op rechtvaardigheid.

** voorbede

God betrekt Abraham bij zijn wereldbestuur. Het lijkt er haast op dat de Heer de voorbede van Abraham uitlokt. Een prachtig en wereldberoemd gebed van de Abraham. Vrijmoedig, welsprekend, creatief en vol bewogenheid, spanning, eerbied en verdriet. In een echte ontmoeting, waarbij God elke keer gehoor geeft aan de bede van Abraham. De uitkomst is nog niet bekend. Aan het eind gaat de Here weg, na zijn toezegging dat als er tien rechtvaardigen zijn, de hele stad gespaard zal worden. Dat aantal ‘tien’ mag je zien als het resultaat van Abraham’s voorbede.

Die voorbede is de actie waarmee Abraham zich laat inzetten in Gods bestuur. De voorbede maakt deel uit van het volgen van de weg van de Heer. Maakt deel uit van het rechtvaardig en goed handelen. Abraham bidt voor de wereld. Hij bidt niet dat de eventueel aanwezige rechtvaadigen gered worden. Maar dat de hele stad omwille van de rechtvaardigen behouden worden. En dat is ook het antwoord van de Here. ‘Als ik in Sodom vijftig onschuldigen aantref, zal ik omwille van hen de hele stad vergeving schenken.’ Vergeving, dat betekent hier: ‘dan zal ik het voorlopig oordeel opheffen en de stad niet verwoesten’.

Dat is iets om bij stil te staan. Door de aanwezigheid van vijftig rechtvaardigen zullen duizenden gespaard worden. Ja zelfs, tien onschuldigen zijn voldoende om de uitvoering van Gods oordeel op te schorten. De joden hebben uit dit verhaal de conclusie getrokken dat het minimumaantal voor een eredienst bestaat uit tien gelovigen. Het minimum voor een gemeente. En de aanwezigheid van zo’n klein groepje is voldoende om Gods oordeel tegen te houden.

Hoe belangrijk is het dat er rechtvaardigen zijn. Dat er mensen zijn, van welke afkomst ook, die God willen kennen en willen dienen. Hoe belangrijk is het dat er mensen zijn, met welk karakter ook, die Jezus Christus willen volgen, mensen die, wat ze ook gedaan hebben, door Gods genade gerechtvaardigd zijn. Hoe belangrijk is de aanwezigheid van een christelijke gemeente, hoe klein ook. In de politiek en maatschappij denk je dat heel andere zaken belangrijk zijn. Economie, welvaart, macht. In je eigen leven en omgeving denk je misschien ook dat er heel andere zaken belangrijk zijn. Gezondheid, vrede, goede verhoudingen. Maar in het Koninkrijk van God worden andere maatstaven gehanteerd. Kijk daarbij naar jezelf. Zoals Jezus teruggrijpt op de geschiedenis van Sodom en Gomorra. Hij waarschuwt Kafarnaüm, waar Hij zoveel heeft verteld en gedaan. En waar zij zich niet bekeren, wordt het oordeel over hen zwaarder dan wat Sodom en Gomorra te verwerken kregen.

Onze betrokkenheid bij Gods plannen blijkt in ons gebed. In ons voorbedegebed voor kerk en wereld. Je liefde voor de Heer blijkt in je bidden voor anderen en voor jezelf. ‘Heer, ontferm u over ons. Heer, doe recht aan de slachtoffers en bestraf de goddelozen. Heer, genees de zieken en bekeer de egoïsten.’ Heer, doe recht, breng mensen tot de rechtvaardigheid van Christus en herstel alle dingen.

** één rechtvaardige

Van een Japanse predikant klonk de verzuchting: ‘Heer, waren er geen tien rechtvaardigen meer in onze stad? In Hiroshima? In Nagasaki? Terwijl er zoveel actieve christenen waren, juist in Nagasaki? Of was dit niet uw beleid, maar dat van mensen?’

Gods rechtvaardigheid is zo groot, dat zelfs tien rechtvaardigen niet zouden worden vernietigd met duizenden goddelozen. Dat is een grotere rechtvaardigheid dan mensen aan de dag leggen. De engelen die Sodom ingaan, zijn op speurtocht. Ze zoeken rechtvaardigen. Voor Abraham een spannende vraag: zouden ze er nog tien vinden? Niet voor niets staat hij de volgende dag op de uitkijk.

Ze vinden er maar één: Lot. De apostel Petrus schrijft over hem (2 Pet.2:7): ‘Lot was rechtvaardig en leed zwaar onder de losbandige levenswandel van die wettelozen. Hij woonde te midden van hen en dag in dat uit werd zijn rechtschapen ziel gekweld wanneer hij hoorde en zag hoe ze zich aan God nog gebod stoorden. En Hij werd door God gered.’ Er is dus geen één rechtvaardige omgekomen bij de vernietiging van Sodom en Gomorra.

Eén rechtvaardige. Die zijn rechtvaardigheid niet te danken had aan zichzelf. Maar aan die éne die puur rechtvaardig was: Jezus Christus. Hij heeft Gods oordeel gedragen. En ieder die bij hem schuilt, wordt gerechtvaardigd. Wie zich bij die rechtvaardige aansluit, die zal niet omkomen.

Want daar is reden genoeg voor. Wat we in de bijbel lezen over rechtvaardigheid en goddeloosheid, gaat aan ons leven niet voorbij. Verzoening is nodig. Bij Jezus Christus! Maar dan ook blijvend en voor heel je leven.

Abraham wordt door God betrokken bij zijn wereld bestuur. De Heer geeft inzage in zijn plan. Rechtvaardigheid is het centrale thema. En Hij betrekt Abraham bij zijn beleid. Voorbede, door Hemzelf opgeroepen, waaraan Hij echt gehoor geeft.

Voorrecht van het verbond: door God betrokken bij zijn plan. Wil je dat? Kom uit je stoel. Kijk om je heen. Leer rechtvaardig te leven, waartoe je geroepen bent. In Jezus Christus. En pleit voor jezelf, anderen en de hele wereld. Zoals die éne rechtvaardige voor jou pleit.

Amen